Gûtirî kûûndû kwagaga andû ahûgûi thî îno – kana nî kwa Nyeuthi, kana nî gwa Athûûngû; nî kûhaanaine.
Roori îrarîrîîmbûkire îkuuîte mbaruuti nîûndû wa mûndû ûtaramaaka.
Mûndû ûmwe Amerika ekuoya roori nene o ûû weega, akamîbokera indo o na ûtaangîîciirîria, na akamîhûûra mwaki. Roori îno nî iria ikururagia tureera. Kwoguo tureera nî ta yo îraarî na mîrigo îrîa îracookire kûreehe managî.
Na mûndû ûcio nîarabangîîte gûthiî haandû haraaya kuona atî aranyiitîirwo bara-inî nene ya “highway”. Ûhoro ûyû ûrahaanîkire Amerika bara-inî nene ya kûûndû gwîtagwo Tennessee. Bara iria nene kûu nîiheeagwo namba, na îyo yûîkaine ta Highway 1-75.
Indo nî ndûû mûûndû arakuuîte?
Ûhoro wa kûmakania nî atî, mûndû ûyû nyama kûhîa arakuuîte mbaruuti roori te! Na ndaraarî na irûa o na rîmwe rîa marîa mûndû agîrîirwo nî gûkuua. Kwanja irûa rîa gwîtîkîria mûndû akuue indo irî na ûgwati, yaani, “Hazardous Material” (HAZMAT)ndaraarî, na ciake iraarî indo ingîreehe haathara nene mûno maûndû maangîhîtana.
Ndereba ûyû o na kîndû gîa kuonia matereba maangî bara-inî atî akuîîte indo hatari ndaraarî. Marûa na maratathi marîa kûraatuîka mûndû ûyû ndaraarî, maatarwo nî maraakinya ta mataandatû ûguo.
Nî kûrî maûndû ma kûgegania meekîkaga mabûrûri ma kûraaya î, no kaba kûiguaga maûndû meega matarî na ûgwati.
Ûrîa mûtino ûraanjîrîirie gûtirî mûndû ûûî. No hau nîho matereba marîa maraarî thuutha maramenyeire moimîîte ûgwati thuutha. O rîîrî roori yaakinya îîria ya kûûndû gwîtagwo Chattanooga rî, o hakuhî na Georgia rî, reke roori yaanjie twa twa twa.
Mbaruuti iraarathûka itegûtigithîria, o na nî mûnyaka hataraarî na ngaari ingî hakuhî na roori îyo. Korwo nî kûrîa matereba mathiaga ta meekûingîria mîniingû ya ngaari mbuuti-inî ya îrîa îî mbere rî, ngaari iria ingîrahîire itingîrî ithabu.
Mbaruuti cianjia twa twa twa hatiraarî kûhûûmûka. No twaaa-twa-twa-twa. Rîrî rîngî rî, roori wîrîrîmbûkîre. Roori î îyo yahîa. Îracookire o yo îrang’aûka.
Nî kûraarigaga kamwaki ka mbere karîa karaatûmire mbaruuti cianjie kûripuka kûrîa karoimire, no andû nîmaracookire maraagîa na bununu.
Kûratuîka atî taîri cia magûrû ma thuutha ma tureera nîmaroonirwo magîtooga nî mûndû ûtaraarî roori-inî îyo. Naake areera ndereba wa roori îyo kûrî ûndû ûtarî mwega ûraathiî na mbere ngaari thuutha.
Mûnyaka nî atî ndereba ûcio nîarathikîrîirie na aratwaara roori yaake mwena-inî wa bara getha athuthuurie thîîna.
O na nîarakîniinire ndagîka irî cîîhî roori îtaambîrîirie gûtûratûrîkia mîrigo? Kûrooneka atî gûtîîa onyo ya mûndû ûcio ûramwîrire arore ngaari yaake thuutha nîkuo kûramûhonokirie.
Nî Kûrî Mûndû ûraagurarire Hiihi?
Kûratuîka gûtirî mûndû ûragurarire o na haniini ûgwati-inî ûcio. Andû arîa maraakîrî “highway-inî” îyo marakîrûûgamirie ngaari ciao, marakîîrorera mwaki mûnene ma wa mbaruuti.
Tiga nî mûndû kuona roori, nîangîreeciiririe nî cerehe îraarî haandû hau. Mwaki mûtuune ûrarûûgaga mita nyiingî na igûrû ûkîmiinjaga thaandî. Na îîria yoothe kûraiguîka o twa twa twa! Hî! Ûraarî ûndû wa magegania.
Mîthiîre ya Ngaari Kûrûûgama
Kahiinda-inî gaaka goothe gûtirî ngaari îrathiiaga mîena yeerî ya “highway”. Rîrîa matereba maiguire mîripuko ya mbaruuti, na maarora makîona îraripuka ta mbaruuti cia cerehe no iroima rori-inî, no kûrûûgamia marûûgamirie ngaari ciao matigaakuhîrîrie roori îyo. Nî moonire hau harî ûgwati.
No amwe no makîonire kamweke ga kuoya mbica roori îyo îkîhîa. Na nîcio tûroona rîu.
Ndereba Aatwaaraga Mbaruuti Kû?
Kûratuîka ndereba wa roori îyo aroimîte mwena wa kîanda wa Tennessee na arathiiaga Kaûntî ya Knox o kûu Tennessee.
We nîagûgîcookangia ciûria toondû borithi irî na nyiingî. Na mûnyaka nî atî ndaanakîgurara.
Kîûria kînene andû mareyûûria nî atîrî: Nî roori ciigana ikoragwo “highway-inî” ikuuîte indo ta ici ingîakanio nî thaandî îmwe, na ti baandîke kana gûcuurio indo cia kuonania ûgwati?
Akuui a indo ta icio na njîra îrooneka ta ya hitho no gûkorwo o na matikoragwo na inicuaransi (insurance). No gûkorwo kîûndû gîîkî kîreekîkire Njuuma îno îraahîtûkire nî gîîgûtûma maroori marooragwo na kinyi rîrîa hooneka kamweke bara-inî, na marûa ma ngaari icio kûrorwo weega.