Ndagîtarî wa Kenya ûîkaine na gûthîînja mîîrî mocarî, kana gwîka “postmortem”, rîu nî wakiri.
Ndagîtaarî mûnene wa thirikaari wa gûthîînja mîîrî andû maakua, nîwe “Chief Government Pathologist”, nîarathomeire wîîra wa wakiri.
Johansen Oduor araarî gîkuundi-inî kîa mawakiri arîa maraamûkîrirwo gîtengo-inî kînene kîa ûwakiri. Rîu Johansen Oduor nî ndagîtaarî na wakiri.
Akoreetwo arî mûtaaramu wa gîsayansi, arî “forensic scientist”. Aya nî ataaramu arîa mamenyaga indo iria iingîcekwo na njîra ya raambu, kana “laboratory investigations”, o na indo icio itekwoneka na maitho, kana irî tûnyamû tûniini mûno.
Ta rîu no amenye ithimi iria iingîîkwo gataata koomû ga thakame, kana karûcuîrî, na iteithie ûthuthuuria wa mûtheemba mûna.
Mûthenya wa Gataano kiumia gîîkî, Oduor aahîtûkire ûwakiri arî gîkuundi-inî kîa andû 166. Mûgeni mûnene ndûhio-inî îyo aarî mûnene wa Waatho Kenya, Martha Koome.
Bata wa Ndingirii îno ya Ûwakiri nî Kîî?
Johansen Oduor areerire amemeerekia a moohoro atî arathomeire ûwakiri getha ataûkwo weega kîîwaatho, maûndû marîa marahuutania na wîîra wa “pathologist” ûrîa arutaga.
“Pathologist” atumûraga mwîrî wa mûûndû moocarî, getha athuthuurie gîtûmi kîa mûûndû ûcio gûkua. Ûcio nî ûndû ûteithagia bamîrî na araata kwaaga njiriiri harî gîkuû kîa mûndû ûcio.
Wîîra wa Pathologist Mûnene ti Mûhûthû
Mûndû arî gîtî-inî ta kîa Johansen Oduor, nî eekoraga haandû wîîra waake ûrakururio siasa-inî. Na maûndû ta macio no macûngîrîrie mûndû kwenda gûtaûkwo weega nî waatho.
Ta rîu hîîndî ya waathani wa President Daniel arap Moi, nî kwagîire na ikuû ciagucirie “Chief Government Pathologist” wetagwo Dr. Kaviti kîwanja-inî gîa siasa.
Gîkuû kîmwe kîarî kîa mûirîtu mûthûngû wetagwo Julie Ward. Ookîte Kenya gûceera, mwîrî waake ûgîcooka kwoneka kûrîa nyamû îkoragwo, gîthaka-inî kia Maasai Mara.
Ndeto iria ciakinyîire raiya a Kenya, na nginya ithe wa Julie Ward, ciarî ndukanu. Nyiingî ikoiga Julie Ward nî kûûragwo ooragirwo. Kwoguo bûrûri woothe nî weetereire mûno kûigua kiugo kîa mûico kuuma kwî pathologist.
Ndagîtaarî ta ûcio kûmenya waatho no gûkamûnyiihîria wagaagu o na akîheana ûûma waake. O na niingî ûmenyo ûcio no ûmûteithie kûmenya ciugo cia kûhûthîra, ateekwagithia bamîrî haki yaao, na atekwoneka ta areenda kûgîe na thogothogo bûrûri-inî.
Ta rîu ûhoro wa Julie Ward woimire mooko-inî ma pathologist na njîra gîbiindi gîtaahingirwo. Ûhoro ûcio ukîhiingûrîrwo ûthuthuuria mwerû mûhiingûrîre andû othe.
Ûguo noguo kîîsi ya Robert Ouko, ûrîa waarî Minista wa maûndû ma na Nja, yathiire. O na yaagera moko-inî ma “Government Pathologist”, gîbiindi gîtiigana kûhiingwo. No haatigirwo kamweke ga “Public Inquiry”. Ûguo nî kuuga andû nî maaheirwo mweke wa kûruta ûira ûrîa mûndû ooî, aroona ta ûngîteithia kuumbuthûra ûûma ûkoniî gîkuû kîa Ouko.
Kwoguo rîu, Johansen Oduor nîatuikîîte ndagîtaarî ûtangîinainio mûno nî keesi cia ikuû, o na ihaana ta irî na uungumania.