Andû magana matatû nî marîkîîtie kwîyandîkithia wabiici-inî ya ûmbarûûthi wa Ghana bûrûri-inî wa Africa ya Mûhuro (South Africa). Ûû nî kûrûmîrîra ûcogothi ûrîa ûkoreetwo kuo na gûtharîkîrwo kwa andû a mabûrûri maangî ma Afrika.
Andû airû a South Africa, mûno kuuma mîtaa na icagi iria hiinyîrîrîku mîikarîre-inî, nî makoreetwo magîtharîkîra ageni a kuuma mîena îngî ya Afrika, na biacara ciao. Magakiuga atî nîo mooete mîeke yaao ya gûtheerema kîucuumi.
Bûrûri wa Nigeria o naguo nî wîîtîkîtie thîna ûyû wa ûmbaguuthi (xenophobia) wî kuo. Kwoguo thikû ciigana ûna thiru nî ûreerire andû ake mabaange ûrîa mekuuma South Africa.
Bûrûri wa Kenya o naguo nîûiguîte ûhoro wa ngahîîha îno, na ûkeera andû ake arîa me South Africa maikare mehûûgîte.
Nî Andû a Mûtheemba Ûrîkû Moogitaga Nyeuthi Tao?
Hîndî ta îno kwagîa mbaara cia ûmbaguuthi South Africa, matûûra marîa mûno moimaga atharîkîri me hakuhî na mîciî mînene ya Johannesburg, Pretoria, Durban na Cape Town.
Acio nî andû makoragwo na thîîna mûnene wa mbeeca na wa mûtûûrîre. Matikoragwo maandîkîtwo mawîîra, na matikoragwo mîgûûnda-inî kûûndû maangîrîma kana maige mahiû.
No makoragwo kûûndû maraahota kuona mîikarîre ya itoonga. Andû angî magakîingîria “siasa”, makeera andû acio a gîkîro gîa thî atî mathînîîte nîûndû wa ageni.
President Cyril Ramaphosa wa South Africa nîerîga gûkûûmithia thogothogo icio, akoiga South Africa ndîrî na ûûru na ageni.
Thîîna mûnene nî atî, we na atoongoria angî mokîîte mbere yaake, matihoteete kûharagania ikuundi ciî ho itheeremagia mena cia “xenophobia”. Gîkuundi kîmwe gîa icio, kîûîkaine nî ûrîa gîthûire ageni, gîîtagwo “Operation Dudula”.
Bûrûri-inî wa South Africa, mûndû ûmwe harî atatû ndarî wîîra. Na aingî aao matirî na mîeke ya biacara.
Andû a Afrika mareehoka atî South Afrika nî îrîîhota kûniina thîîna ûyû wa kûmena Nyeuthi ingî. Ta rîu andû a Nigeria nî maraaririkanaga ûrîa maateithirie Nyeuthi cia South Afrika mbere ya magîe na wîyaathi. Nginya makamaamûkîra yunibaathîtî-nî ciao.