Jeshi ya Mexico î kûruta mûûndû biiti hakuhî ngiri îmwe na thî, kûûndû kwarahu maaî.
Ûrîa Mûtino Wekîkire
Ciumia igîrî thiru, kûrî mweri 25 wa March, irima rîmwe rîenjagwo thahabu na mahiga maangî ma goro bûrûri-inî wa Mexico, nî rîanjirie kûhoboka mîena. Na gwekîkire ûguo toondû nî harî ndeemu îrî hakuhî na nîyoinîte mîena o nayo.
Eenji a mahiga ma goro arîa maakorereirwo thîinî nî mûtino ûcio maarî mîroongo îîrî na ataano (25). No kwa mûnyaka, mîroongo îîrî na ûmwe nî maahotire kuuma o na ihenya, irima-inî rîu rîîtagwo Santa Fe.
Mbirarû Gûteithîrîria
Irima rîu rîa mahiga ma goro (mine), rîrîa rîrî kûûndû gwîtagwo Sinaloa, nîrîagîire maaî maingî mûno thîinî. O na nî mûnyaka andû arîa mateithagîrîria kûhonokia andû me hatîka-inî (rescuers) maahotire kûhonokia mûûndû ûmwe wa arîa maatigîîtwo irima thîinî.
Ûcio aahonokirio thuutha wa thikû ithaano kuuma mûtino wooneka. Na nî maamûrutire haraihu: biiti magana keenda ma mîroongo înaana na ithaano (985 ft) na thî.
Kuumanagia na hau, gûkîruunda. Rîrîa mbirarû cia Mexico ciamenyire ûhoro wa mûtino ûyû, no gûtûma ciatûmire gîkuundi kîao gîa kûhonokia andû arîa me hatîka-inî (Emergency Response Battalion).
Nî harî mwenji wa mahiga ûmwe waakoretwo aamenyeka harîa aarî kûu thîinî, wîîtagwo Francisco Zapata Najera, no timu ya raia nîyaaremirwo nî kûmûkinyîra nîûndû wa mwaraho wa maaî kûneneha.
Timu ya mbirarû rîrîa yaakinyire, yaambîrîirie kûruta maaî kuuma irima-inî rîu, na ûhoro ûcio nîwarîire mathaa maingî. Kwoguo mûruti ûcio wa wîîra wamenyekeete harîa aarî mûthenya wa keerî kiumia gîîkî, eetereire mathaa maangî mîroongo îrî na rîmwe (21 hrs) maaî marutwo. Timu ya mbirarû îgîkîmûruta irima-inî rîu mûthenya wa gatatû (Wednesday), ciumia igîrî kuuma rîrîa mûtino woonekire.
Makîmûkinyia thî nyûmû ûguo, maambîrîirie kûmûhe ûteithio ûrîa mûhiû o hau hau. Magîcooka makîmûkuanîra mamûtwarîîte ndege-inî ya kîbîrîrîki ya mbirarû. Nakîo gîkuundi kîa andû meeroreire ûhoro ûyû no kuugîrîria kîoigagîrîria nî gûkena.
Ndege îgîkîûmbûrithio nginya thibitaarî-inî ya mbirarû îrî o kûu Sinaloa, mûciî wa gîcûa-inî kîa iria wîîtagwo Mazatlan.
Najera aarî mweterere nî arigitani ataaramu kûu thibitaarî, na nîarathiî na mbere kûrigitwo. No kwa mûtino, harî eenji a mahiga arîa maatigarîîte thîinî, ûmwe aroonekire arî mûkuû, na ûcio ûngî ti mwoneku.
President Gûcookia Ngaatho
President wa Mexico, Claudia Sheinbaum, nîacokeirie mbirarû cia Mexico ngaatho nyiingî mûno, nîûndû wa wîîra mwega maraarutire. Aracooka aroiga atî, tiga nî kwîrutîra kûnene kwa mbirarû icio, na wîîtîkio na ûûmîrîru wa Najera, ûhootani ûcio ndûûngîroonekire.
Andû a Mexico no ngaatho maracookeria mbirarû ciao nîûndû wa kwîrutîra kûnene, na mûno mûno gîkuundi kîu kîa maûndû ma “emergency”.