Mbaara ya Iran îrîa President wa US na Prime Minister wa Israeli maambîrîirie mweri 28/2/2026 no îraathiî na mbere. Atoongoria aya meeîrîte gegûkorwo ge kaûndû ga thikû ciigana ûna, no nîmeheenetie. Rîu mweri nî waathira, na mbaara nî hîîndî îcacîîte.
Rîu mîena yeerî ndîraamaka kana harîa komboora rîao rîîkûriinga he na raia kana hatirî.
Wa mbere, atoongoria aingî a Iran nîmaathingatirwo na makîûragwo: a mbirarû, a kîîndini, na a kîîraia. Mwena wa Amerika na Israeli o naguo nîûkoreetwo ûûragîirwo jeshi na angî makaumia.
Mabûrûri marîa me hakuhî na Iran namo, ma Gulf, nî maakoririo mûcarî. Iran yoigire atî o nao kahiinda-inî gaaka nî thû, toondû nî araata a Amerika. No mbere-inî Iran yaambîte kwerekeria makomboora maao kûûndû kûrîa mabûrûri macio maigîire Amerika indo cia mbaara.
No rîrîa moonire atî mwena wa Aisiraeli nî gwethana ûreethana na andû buraani, mûno mûno maabithaa a thirikaari na mbirarû, o nao makîgarûrîra maûndû. Makîambîrîria gûikia makomboora harîa hoothe hangîtwara thû ciao haathara – ta mîkaawa mînene, ciikaro cia jeshi, na ihaaro cia ndege.
Russia Îîroreire Mbaara ya Iran Îkenete
Mbaara îno ya Iran nî îtûmîîte kwambe kûriganîre atî Russia nîyakoririe Ukraine mbaara na îkîregera kuo, na rîu î gûthira mîaka îna. Ihiinda-inî rîu rîothe, thî yoothe îkoreetwo îkîrigwo kaî President wa Russia Vladimir Putin e mûûndû wa mûtheemba ûrîkû, ûtangîmakio nî mînyamaaro ya ciana, atumia, na andû oothe a Ukraine.
No kuuma Trump aambîrîria mbaara Iran na akîîgana ûrîa egûtigîrîra thirikaari ya Iran nî yaagarûrwo, thî yoothe îkoreetwo îkîaria o cia Iran. Cia Vladimir Putin ikaamba ikariganîra.
No Putin ndakirîîte o ro ûguo. Gwake rîu kahûa nî keeru. Wa mbere, Russia îkoreetwo mabuku-inî mooru ma Amerika na mabûrûri maangî ma rûraaya, îkahiingîrîirio kûhûûra biacara nao. Na bûrûri ûngîaga andû maangîgûra indo ciao nîwathîîna. No ta mûûndû: eendagia kîrîa e nakîo kwa ûingî, mbeeca iria oona ikamûhotithia kûgûra kîrîa atarî.
Mbaara-inî îno îraathiî na mbere, Iran yoonete îhihinye Amerika na araata aake haandû mekûigua ruuo biû. Iran îgakîhiinga gacîra ka maaî-inî harîa meeri ihîtûkagîria maguta ciagûra mwena ûcio wa Gulf. Geetagwo Strait of Hormuz. Ûguo nî ta kuuga atî rîu maguta nî manyiihu thoko-inî. Kîîndû gî kûnyiiha, nayo mbei îgakîhaica. Maguta mooimaga ndoora mîroongo mûgwanja o itaangi (($70 per barrel) magîkinyia ndoora igana ($100 per barrel) na kiumia kîmwe.
Amerika na mabûrûri maya maangî ma athûûngû magîkîîra Russia na mîheehû: Nîtwagwîtîkîria kwendia tûmaguta tûingaingî kûrî kawainda. Rîu Russia îkîendeetie maguta îkaigua weega.
Ûguo nî ta kuuga atî, kîbeeti kîa Russia kîrî na mbeeca njega rîu. Nîûndû wa ûguo, mathîîna ma mûciî makanyiihanyiiha. O na inegene Putin aratûûngîtio nî andû aake nîûndû wa indo kûgîa goro Russia kuuma haaro ya Ukraine yaanjia, nî rîhûahûûîte.
Na to ûguo. Nîareeka tûmaûndû twa kwonania ndareetigîra Amerika na mabûrûri maya maangî ma athûûngû. Aamenya atî Amerika nî yeekîrîra gîcigîrîra gîa Cuba mîkaana gîtikeenderio maguta, arooire meeri îgûkuua maguta mataangi makîrîîte ngiri magana mûgwanja ma thaate (730,000 barrels), na aramîhe meeri îngî ya kîîjeshi ya kûmîraangîra, araciitûma o Cuba. Meeri îyo ya maguta îîtagwo Anatoly Kolodkin rîu îî hakuhî gûkinya Cuba.
Hau Putin araamba araanîrîra na ciîko kûrî Donald Trump: Ûgirîtie Cuba kûgûra maguta nginya kwa njiraani, Venezuela, no andû a Cuba matiigûthîînîka ûguo ûreenda. Ûndû ûngî nî atî, meeri îyo ya maguta ndîneehitha. Îthiîte thabaarî îyo ya hakuhî ciumia igîrî îrirûkîîtie beendera ya Russia weega. Ûndû ûngî nî atî, meeri îyo na îyo îngî îmiumagarîtie, iraagerire nja ya Ngeretha, mûraata wa Amerika, gacîra ka maaî-inî getagwo “the English Channel”. Thî yoothe yaarora îkoona îrî njîra ya Russia kûûria Ngeretha: Mwî na uuge?
No kahiinda-inî gaaka nî kûhiû. Ngeretha ndîînaaria. Îreerire jeshi yaao ya maaî-inî (navy): Ta oyaai meeri îmwe mûthiî mûcûûthîrîirie ûrîa icio cia Russia iraathiî. Meeri îmwe ya “Royal Navy” îragîcûûthîrîria kahiinda ka mathaa 48 nginya îratigîrîra meeri icio cia Russia nî ciabuîria. Vladimir Putin oigîîte atî mûûndû ûkûûria ûhoro wa maguta macio, eerwo maatwarîrwo andû ahinyîrîrîku marî ûteithio wa ûûmûndû (humanitarian aid).
Russia nî îrateithia Iran Kwîhaarîria Kûrûa Kahiinda Karaihu
Rîu nî hîîndî ya gwîthima Icoka. Amerika îkînyiitanîra na Israel, nayo Iran nî îrateithio nî Russia.
Aangîkorwo nîguo Russia îraagunîka mbaara ya Iran îgîthiî na mbere rî, Putin angîkîenda atîa mbaara îthiraange?
Nî kwîrîkanîîte atî atoongoria a Russia na China nî makoreetwo magîteithia Iran na indo cia ûtaaramu, cia kûreka Iran yoone weega harîa kîîndû kîrîa îreenda gûtharîkîra kîrî, o na gî kûraihu; na kwerekeria komboora haandû hau rîteekûhîtia mûno.
O ro hau nîmakoreetwo magîtwarîra Iran mîthiithû ya ndaawa, irio, matharaita ma drone, na maguta ma ndege cia mbaara. Ûguo nî kuonania atî Russia ndîngîenda hakinye haandû Iran îthareende nîûndû wa thîîna.
Na njîra nguhî, mbaara îno ya Iran îheete Russia kamweke îteerîga ga gûthûûkûma, kamweke kau gakanyihanyiihîria andû a Russia mathîîna ma mbeeca, naake Putin agakîgîa na hiihîrio.
Mbaara îno îcokeete îgacookeria Putin thuura haniini, tondû angîkorwo Amerika na Israeli no maanjie mbaara Iran ona Iran îtekîîte ûndû rî, ûtiganu wa Trump, Benjamin Netanyahu, na Putin ûrîa ûtharîkîire Ukraine ûkîrî ha?
Niingî o na ûguo Amerika îrathîînîka nî maguta rîrîa Russia î na maingî ma, no gûkahe Putin karîera keega. O na no ko karaamûhe ûrûme wa gûtûma meeri ciake kûrîa areenda, agakîoya kamweke kau gûthima ûrîa Amerika, Ngeretha, na mabûrûri ma “European Union” ta Njerumani na Baraanja, mamûkuuîte.
Thuutha mûtheri mûûndû arora, mûndû ûngîenda mbaara îno îthire na hî na hî nî Trump. No hatikîrî hahûthû tondû aangîenda ûndû mbaara îngîkinya mûthia na ndatigwo na thoni. No mûûndû ûgwîtwo Putin korwo no oorio, aangiuga nî îthiî na mbere gûtuthûranwo. Gwake nî uumithio.