Bûrûri ûrîa wî na indo cia kûhîta na kwanaanga matharaita marîa ma mbaara maraikio, wî na mûnyaka mûno. Ûguo nî toondû wanaangi ûrîa wîîkîkaga ta wa mboomu îikîtio nî ûgiragîrîrio.
No rîîrî, kîhonia no gûtiga mbaara, tondû matharaita macio ma wanaangi o na maategerwo igûrû, icuunguruma ciamo igûûaga thî na ûritû mûingî mûno, na igathûûkia kîrîa ciakora.
Ta rîu mûciî mûnene wa Tel Aviv wî na nyûûmba îrooneka yanangîkîîte nî kûgwîrwo nî icuunguruma kuuma igûrû, indo ciothe metha-inî ikabuunjaangwo. Na o na thiingo cia nyûûmba ciakorwo itiinagwa, gûkooneka nîciaatûka ûndû ûrooneka no nyûmba îtharirio.
Maguta ma Kuuma Iran Kwaga Kwendio nî Thîîna Kûrî Mabûrûri Maingî
Ûûgî wî mbere ya hinya. Ta rîu Iran îtûûraga yûûî atî Amerika nî îkoragwo înyoteire kûmîkoria mbaara, mûno mûno rîrîa mûtoongoria waao arî wa kîama kîa “Republican”. Na tondû Amerika na mabûrûri marîa maangî ma athûûngû nî meekîrire mûkaana Iran ndîkaneenderio matharaita rî, thî yoothe yûûî atî matharaita ma Iran, ta ndege na ngaari cia mbaara, nî iria cia mîîndî.
No nayo Iran îkamenya kîguni kîayo nî kûgîa na mûbaango (strategy). Ta rîu rîrîa mbaara yaanjirie, Iran no kûhiinga yahiingire gacîra ka maaî-inî harîa maguta maayo mahîtûkagîrio magîthiî kwendio. Gacîra kau geetagwo “Strait of Hormuz”.
Mabûrûri ma Asia me na Hahû igûrû rîa Maguta ma Iran
Mabûrûri marîa marî haandû haceke igûrû rîa Iran kûrega na maguta maayo nî ma Asia. Ta rîu Jack Ma, gîtoonga kînene mûno China, mwaka-inî wa 2014 nîkîo kîarî gîtoongu mûno kwao kîrî na ûtoonga wa mbirioni $25. Ma oigîîte atî mabûrûri ma Japan, Korea ya mûhuro, Singapore, India, na China, maahota kuona ûûru mûno angîkorwo mbaara îno nî îkûniina mweri ûmwe kuuma rîu. Ûguo nî toondû, harî mûigana wa maguta marîa magûraga na nja, ma kuuma Iran nî makîrîte nuthu. Na rîu Iran ndîraakîmeenderia.
Gacîra ka Hormuz ti kaariî mûno, toondû o na nî harî haandû hamwe harî na ûkuunderu wa mairo 21.
No gacîra kau kahîtûkagîrio maguta mabuuba mirioni mîroongo îîrî (20 million barrels) o mûthenya. Ûguo nî ta kuuga maguta macio nî gîcuunjî kîmwe harî icuunjî ithaano (1/5th) cia maguta marîa meendagio thî yoothe (oil exports).
Na rîu o na kûrî na thîîna ûngî o na mweri ûtathirîîte. Toondû kaambûni iria irûgaamagîrîra haathara (insurance companies), ciîrîîte akuui a maguta nginya a meeri, atî mamenye matiikûrîhîrwo haathara o yoothe maangîkorio nî mbaara îno îrî kuo. Kwoguo makaambûni manene ta Mersk, na CMA CGM ya Baraanja, nî kûrûûgamia marûûgamîtie mîthiîre.
Minista wa nishati (energy) wa Qatar o naake nîaroona ûgwati wa kîûchuumi mbaara îno îîngîthiî na mbere. Wa mbere, Qatar yeendagia mûno rûraaya mîrukî ya kûruga (gas), no rîu nîmaraatigire kwendia nginya moone ûrîa mbaara îgûthiî.
Minista ûcio aroiga atî, tiga ûguo ataaramu maroiga atî ibuuba rîa maguta rîahota kûhaica rîkinyie ndoora igana ($100) mbaara yaathiî ciumia ingî inya. Yaahota gûkinyia o na igana rîa mîroongo îtaano ($150).
Nûû Ûngîteithia Rîu?
Mabûrûri maingî nî maraarigwo nî ûrîa maangîîka mbaara îno îkinye mûthia. Mûno nî toondû nî haaro yaanjirio na îgaterebwo nî ciongo igîrî tu, Trump na Netanyahu, hatarî o na kamîtî ya mûtheemba ûrîkû. Hiihi no mûswaanda ûcookirio mbuunge Amerika, na kûgîe na ambuunge a Republican o na matakinyîîte ikûmi ûguo, meekûnyiita Democrats mbaru ûhoro-inî wa kuuga Trump atige gûtua matua atoorîtie mbunge (Congress). Kiumia gîthiru, muswaanda ûcio wahooteirwo Senate 47-53, na ûkîhooterwo mbuunge-ya thî (House of Representatives) 212-219.